کد خبر: 2493
پنجشنبه 3 اسفند 1402 - 13:29
پنجشنبه 3 اسفند 1402 - 13:29

بیوگرافی و زندگینامۀ استادِ شهید، مرتضی مطهری

بیوگرافی و زندگینامۀ استادِ شهید، مرتضی مطهری

سوفیانیوز: آیت الله مرتضی مطهری معلمی بزرگ و برگزیده بود. روز 12 اردیبهشت که سالروز شهادت استاد مرتضی مطهری است به عنوان روز معلم نامگذاری شده است.



خلاصه بیوگرافی


نام : مرتضی

نام خانوادگی : مطهری

تاریخ تولد : 13 بهمن 1298

تحصیلات : فلسفه اسلامی

محل تولد: فریمان

محل زندگی: تهران

ملیت: ایرانی

پیشه: استاد الهیات و معارف اسلامى دانشگاه تهران

همسر: عالیه روحانی

فرزندان: 3 پسر و 4 دختر (علی مطهری- محمد مطهری- مجتبی مطهری- فریده مطهری- وحیده مطهری- حمیده مطهری- سعیده مطهری)

استاد مطهری

زندگی شخصی و خانواده

استاد شهید آیت الله مطهری در 13 بهمن 1298 هجری شمسی در فریمان واقع در 75 کیلومتری شهر مقدس مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشود.

مرتضی مطهری در دامان پُرمهر مادری مهربان و تحت تربیت پدری فاضل و اهل فضیلت رشد کرد. پدرش حاج شیخ محمد حسین از شاگردان آخوند خراسانی بود و مادرش بانو سکینه دختر آخوند ملاجعفر روحانی بود. نقش پدرش در تربیت روحی و معنوی بسیار مفید بود.

مرحوم حاج شیخ محمدحسین مطهری پدر مرتضی مطهری مردی با تقوا و از شخصیت‌های مورد احترام و اولین معلم در تکوین شخصیت روحی و معنوی استاد مطهری بود. شهید مرتضی مطهری دارای 4 برادر و دو خواهر بودند.

شهید مطهری احترام خاصی به پدر و مادر میگذاشت وعلاقه شدیدی به درس و مطالعه و مکتب داشت. استاد مطهری از همان اوان کودکی تقوا و پاکی را پیشه خود کرد و همواره از رفتار ناپسند پرهیز می‌کرد و این حرکت در ساختار شخصیت روحی و اخلاقی استاد بسیار مؤثر بود.

مرتضی مطهری

تاریخ فوت و محل دفن مرتضی مطهری

مطهری در شامگاه روز سه‌شنبه 11 اردیبهشت 1358 پس از پایان آخرین جلسه مکتب متاع در منزل یدالله سحابی واقع در پیچ شمیران به همراه مصطفی کتیرائی و حاج‌طرخانی در تاریکی شب و پس از خروج از جلسه در خیابان امین‌الدوله هدف گلولهٔ یکی از افراد گروه فرقان قرار گرفت و پس از انتقال به بیمارستان طرفه درگذشت.

وی صبح پنجشنبه 13 اردیبهشت پیکر استاد از دانشگاه تهران تشییع و به قم منتقل شده و در مسجد بالا سر مرقد مطهر حضرت معصومه (س) نزدیک قبر آیات عظام حائری، صدر، خوانساری، دفن شد.

مرتضی مطهری

تحصیلات


شهید مطهری تا سن دوازده یا سیزده سالگی، مقدمات را نزد پدر آموخت و دو سال هم به اتفاق برادرش آقا محمدعلی مطهری به مشهد رفت و در مدرسه ابدال خان مقدمات علوم اسلامی را فرا گرفت و چون در سال 1314 ه . ش منزل مسکونی خانوادگی‌شان به منظور احداث فلکه‌ای در فریمان تخریب گردید و عوامل رژیم رضاخان اسباب و لوازم آن را بیرون ریختند، آن دو برادر ناگزیر شدند به زادگاه خویش برگردند و نتوانند ادامه تحصیل دهند و با مطالعه کتاب‌های پدرش روزگار را سپری کرد.

ازدواج


شهید مطهری سال 1331 با عالیه روحانی دختر یکی از روحانیون مشهد ازدواج کرد و صاحب چهار دختر و سه پسر شد. آیت الله مطهری پس از ازدواج به اتفاق همسر خود به قم بازگشت و در خانه‌ای اجاره‌ای زندگی جدیدی را آغاز کرد . او پس از تکمیل تحصیلات خود به تهران رفت و در امتحانات نخستین دوره مدرسی علوم معقول و منقول شرکت کرد.

شهید مطهری و خانواده

شهید مطهری

زندگی اجتماعی


در 1315 خورشیدی یعنی چند ماه پس از ارتحال آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی مؤسس حوزه علمیه قم، برای تکمیل تحصیلات خود به حوزه علمیه قم رفت. در قم بود که به مدت 12 سال از محضر امام خمینی (ره) فلسفه ملاصدرا، عرفان، اخلاق و اصول را آموخت.

مطهری همچنین در قم از محضر آیت الله بروجردی، علامه سیدمحمدحسین طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، آیت الله میرزاعلی آقای شیرازی، آیت الله العظمی حجت کوه کمره‌ای و آیت الله محمد محقق داماد کسب فیض کرد و همزمان با تحصیل در ایام مختلف سفرهای تبلیغی به استان های مختلف مانند اراک، همدان، اصفهان و... داشت.

او به تدریس شرح منظومه، شرح اشارات و شفا در مدرسه سپهسالار و سپس در مدرسه مروی پرداخت و حدود 20 سال در این مدرسه طلاب و محققین علوم و فرهنگ اسلامی را پرورش داد.

از سال 1333 خورشیدی آیت الله مطهری تدریس در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران را آغاز و با نشریه مکتب تشیع همکاری کرد و به ایراد سخنرانی و نگارش کتاب پرداخت و به عنوان سخنران اصلی جلسه‌های انجمن پزشکان انتخاب شد.

فعالیت سیاسی

گفتار و اقدامات و سخنرانی‌های آیت الله مطهری باعث شد که شهربانی و ساواک در 1337 خورشیدی ایشان را تحت مراقبت قرار دهند و همین امر سبب شروع فعالیت‌های سیاسی شد.

ایشان در یک سخنرانی می‌گوید: دهقان بی سواد نمی‌تواند جامعه مستقل داشته باشد و در اسلام دستور است که مسلمان نباید دست تکدی به روی این و آن دراز کند و این وام‌ها به خصوص وام‌های بلاعوض، گدایی است.

دستگیری و زندان

آیت الله مطهری از همان ابتدا انقلاب اسلامی فعالیت سیاسی داشت و در مکان‌های مختلف از سخنرانی امام خمینی و برخی از طلاب حمایت می‌کرد. تعداد زیادی از طلاب پس از حمله نیروهای امنیتی و انتظامی به مدرسه فیضیه قم دستگیر شدند و در پادگان باغ شاه تهران به سر می‌بردند، آیت الله مطهری به دیدار آن‌ها می‌رفت.

پس از سخنرانی‌های روشنگرانه استاد مطهری همزمان با قیام 15 خرداد 1342 خورشیدی ایشان به وسیله ساواک دستگیر و زندانی شدند. مدت بازداشت آیت الله مطهری 40 روز طول کشید تا اینکه سرانجام در 26 تیر همان سال از زندان آزاد شد.

سخنرانی در حسینیه ارشاد

در سال 1339 خورشیدی آیت الله مطهری با تاسیس انجمن ماهانه دینی و برای نظم بخشیدن و ساماندهی بیشتر به جلسات سخنرانی که هر ماه یک تن درباره موضوع خاصی سخنرانی می‌کرد، در 1344 خورشیدی حسینیه ارشاد را در تهران بنیان گذاشت و خود مسئولیت علمی و فکری آن را بر عهده گرفت.

خاتمیت، امر به معروف و نهی از منکر در نهضت حسینی، احیای تفکر اسلامی، سیری در نهج البلاغه، جاذبه و دافعه علی (ع) و عدل الهی از جمله موضوعاتی بودند که مطهری در حسینیه ارشاد ایراد کرد.

او از علی شریعتی برای ایراد سخنرانی در حسینیه ارشاد دعوت کرد که سخنرانی‌ها و نوشته‌های شریعتی مورد توجه استاد و جوانان، دانشجویان و اندیشمندان قرار گرفت. کناره‌گیری آیت الله مطهری از حسینیه ارشاد به دلیل اختلاف با ناصر میناچی از مؤسسان حسینیه بود.

شهید مطهری

فعالیت های انقلابی شهید مطهری

آیت الله مطهری پس از کناره‌گیری از حسینیه ارشاد، به نام مسجدِ اَلجواد(ع) رفت و در آنجا سخنرانی و هم درس‌های تفسیرِ خود را دایر می‌کرد تا اینکه از طرف سازمان اوقاف در 1351 خورشیدی مسجدالجواد(ع) به صورت موقت تعطیل شد.

سخنرانی‌های آیت الله مطهری از دهه 50 خورشیدی به بعد در مخالفت با رژیم پهلوی افزایش یافت اما ساواک همه سخنرانی‌های وی را زیر نظر داشت تا اینکه در 1354 خورشیدی او را ممنوع التدریس و ممنوع المنبر کردند و حتی به او برای بازدید از کتابخانه‌ها و مؤسسه‌های علمی کشورهای عراق، اردن، تونس و ... گذرنامه ندادند.

با شهادت آیت الله مصطفی خمینی در 1356 خورشیدی، حرکت نهضت اسلامی شتاب گرفت. آیت الله مطهری ختم با شکوهی برای حاج آقا مصطفی در مسجد ارک تهران برگزار کرد.

هنگام رفتن امام (ره) از عراق به فرانسه آیت الله مطهری برای برنامه‌ریزی و هماهنگی با رهبر انقلاب راهی فرانسه شد و امام (ره) ایشان را مسئول تشکیل شورای انقلاب نمود تا زمینه مساعد برای تشکیل حکومت اسلامی فراهم آید.

دولت شاپور بختیار در بهمن 1357 خورشیدی دستور بستن فرودگاه‌های کشور را داد تا از ورود امام جلوگیری شود. در اعتراض به این امر آیت الله مطهری و روحانیان مبارز در مسجد دانشگاه تهران متحصن شدند تا اینکه لحظه تاریخی ورود امام (ره) به ایران فرارسید.

آیت الله مطهری و آیت الله سید مرتضی پسندیده نخستین افرادی بودند که در داخل هواپیما به ایشان خیر مقدم گفتند. متن خوشامدگویی هم که در فرودگاه مهرآباد در حضور امام (ره) خوانده شد به قلم آیت الله مطهری بود.

آیت الله مطهری به همراه حجت الاسلام فضل الله محلاتی و محمد مفتح، شورای مرکزی کمیته استقبال از رهبر انقلاب اسلامی را به وجود آوردند. آیت الله مطهری نطق کوتاهی را پیش از سخنرانی تاریخی امام خمینی (ره) در 12 بهمن 1357 خورشیدی در بهشت زهرا (س) ایراد کرد.

امام خمینی و شهید مطهری

آثار و کتاب های مرتضی مطهری

استاد مطهری، آثار بسیاری نگاشته‌اند. آثار منتشر شده استاد بیش از 50 کتاب است که برخی از مهم‌ترین آن عبارتند از:

  • مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی؛

  • آشنایی با قرآن؛

  • اسلام و مقتضیات زمان؛

  • انسان کامل؛

  • پیرامون انقلاب اسلامی؛

  • پیرامون جمهوری اسلامی؛

  • تعلیم و تربیت در اسلام؛

  • توحید؛

  • نبوت؛

  • معاد؛

  • حماسه حسینی؛

  • خدمات متقابل اسلام و ایران؛

  • عدل الهی؛

  • داستان راستان؛

  • سیری در نهج البلاغه؛

  • سیری در سیره نبوی؛

  • سیری در سیره ائمه اطهار (علیهم السلام)؛

  • شرح مبسوط منظومه؛

  • علل گرایش مادّیگری؛

  • فطرت؛

  • فلسفه اخلاق؛

  • فلسفه تاریخ؛

  • گفتارهای معنوی؛

  • مسأله حجاب؛

  • نظام حقوق زن در اسلام؛

  • قیام و انقلاب مهدی (عج)؛

آثار منتشر نشده استاد مطهری عبارتند از:

  • شرح منظومه (به زبان عربی به قلم حجه الاسلام شیخ محمدتقی شریعتمداری)؛

  • آشنایی با قرآن (جلدهای 5 تا 15)؛ فلسفه تاریخ (جلدهای 2 تا 4)؛

  • مسأله بردگی در اسلام؛

  • پانزده گفتار؛

  • توکل و رضا؛

  • انسان شناسی؛

  • حاشیه بر تفسیر المیزان؛ و ...

    مرتضی مطهری تحریفات عاشورا

    کتاب «حماسه حسینی» مرتضی مطهری به مقوله تحریف عاشورا پرداخته است. مطهری تحریف را به عنوان آفت دین و مذهب دانسته و نشان می‌دهد تحریف درباب واقعه عاشورا چقدر از تحریف سایر وقایع تاریخی مخرب‌تر بوده و آسیب‌های بیشتری را به دنبال دارد.

    او در آسیب‌شناسی خود نشان می دهد چطور مجالس عزاداری امام حسین به محفلی صرفا برای گریه کردن تقلیل پیدا کرده‌اند، و همین امر چقدر به معارف حماسه امام حسین آسیب وارد کرده است.

    مرتضی مطهری معتقد بود اگر شنونده این تحریف‌ها، به فطرت و سیرت انسانی خودش رجوع کند خرافه، جعلی و دروغ بودن آنها را تشخیص می‌دهد و نیازی به داشتن دانش تخصصی نیست. استاد مطهری می‌گوید وقتی انسان در برابر این تحریف‌ها قرار می‌گیرد باید مجلس را ترک کند تا مجلس بهم بخورد.

    کتاب شهید مطهری