قاب تاریخ امروز؛ مهریه عاشقانهای که تبدیل به فرودگاه شد / ناگفتههایی از باغ مهرآباد قاجار که در لابلای تاریخ گم شد + عکسهای کمیاب
سوفیانیوز: باغ مهرآباد در روزگار قاجار، تنها یک فضای سبز نبود؛ بلکه محلی برای شکلگیری همزمان جمعهای رسمی و خلوتهای خصوصی بود. از دورهمیهای زنان و مردان تا لحظههای آرام و شخصی دختران قجری، این باغ تصویری زنده از زندگی اجتماعی آن دوران را روایت میکند. در ادامه مطلب، این تصاویر را مشاهده میکنید.
به گزارش سرویس تاریخ سوفیانیوز، جایی که امروز فرودگاه مهرآباد نام دارد تا میانههای روزگار قاجار روستایی کوچک به نام حسینآباد در غرب تهران بود. این روستا از داراییهای میرزا آقاسی صدراعظم محمد شاه بود که بعدها به ناصرالدین شاه بخشید. دوستعلی خان معیرالممالک خزانهدار شاه روستا را دو هزار و هشتصد تومان از دولت خرید. او با ساخت قنات، باغ و قلعه به گسترش آنجا کوشید و نظامآباد نام گذاشت.
زمانی که معیرالممالک، عصمتالدوله دختر شاه را برای دوستمحمد خان پسرش خواستگاری کرد نظامآباد را مهریه عصمتالدوله گذاشت و از آن پس مهرآباد نامیده شد.
دوستمحمد خان معیرالممالک داماد شاه باغی تازه در مهرآباد ساخت و به عشق همسرش عصمتیه نامید. به روایت دوستعلی خان معیرالممالک پسرش در کتاب «رجال عصر ناصری»، خانِ معیر «در میان باغ عمارتی عالی بنا نهاد که ایوان دورش بر پنجاه و چهار ستون چدنی استوار بود. خیابانبندی، درختکاری و گلکاری باغ در اثر همکاری معیرالممالک و باغبان فرانسوی مسیو وریه به وجود آمده بود. [...] استخر زیبایی برای ساختمان اصلی خودنمائی میکرد و تصویر بنا و بیدها مجنون و گلهای شاداب را در آب صافی خود منعکس میساخت. [...] سه گرمخانه برای پرورش و نگهداری گلها و درختهای مرکبات در قسمتهای آفتابگیر بنا شده بود که یکی از آنها صد پا طول داشت. لانههای کبوتر و مرغ و قفسهای قناری نیز در قسمتی از باغ که برای ترتیب و ازدیاد طیور تخصیص داده شده بود، دیده میشد».
خانِ معیر کبوترخانهای بزرگ در مهرآباد داشت که با کبوترخانههایش در باغهای سنگلج تهران و فردوس تجریش به پنج هزار کبوتر میرسید. مهرآباد به اندازهای زیبا شد که آوازهای بلند در پایتخت یافت. دوستعلی خان از شگفتی مظفرالدین شاه نوشته، زمانی که برای نخستین بار به مهرآباد آمد «مظفرالدین شاه در بازگشت از سفر دوم اروپا از قزوین به معیرالممالک تلگراف کرد که فردا ناهار را در مهرآباد مهمان شما خواهیم بود. وقتی شاه بدرون باغ آمد، نگاهی به اطراف افکنده، به حکیمالملک گفت: "وزیر دربار، در واقع ما دوباره وارد فرنگستان شدیم"».
معیرالممالک دو دستگاه فونوگراف (ضبط صدا) از اروپا به مهرآباد آورده بود و نوای ساز نوازندگان و آوای خوانندگان بزرگ قاجار همچون نی نایب اسدالله، سنتور سرورالملک و تار آقا حسینقلی را ضبط میکرد.
مهرآباد در پی خوشگذرانیهای معیرالممالکها از دست این خاندان بیرون رفت و در توسعه بیقاعده تهران نابود شد.
