شاهدخت یا کماندار؟ راز اسکلت 4 هزار ساله باستانشناسان را سردرگم کرد!
سوفیانیوز: بررسی بقایای اسکلتی حدودا چهار هزار ساله چند زن از خاندان سلطنتی مصر باستان نشان میدهد آنها بارها از عضلات بالاتنه خود استفاده کردهاند. پژوهشگران این تغییرات را به تیراندازی با کمان و تمرین با سلاح نسبت میدهند، اما شماری از متخصصان معتقدند هنوز شواهد کافی برای این نتیجهگیری وجود ندارد.
به گزارش سرویس چندرسانه ای سوفیانیوز، چند شاهدخت مصر باستان که همراه با کمان، تیر و خنجر دفن شده بودند، ممکن است در زمان حیات خود استفاده از این سلاحها را آموخته و از آنها برای شکار یا تمرین تیراندازی با کمان استفاده کرده باشند. این فرضیه در پژوهشی تازه و بحثبرانگیز مطرح شده است.
پژوهشگران بقایای شش عضو خاندان سلطنتی را که حدود چهار هزار سال پیش و در دوره پادشاهی میانه مصر زندگی میکردند، بررسی کردند. آنها با مطالعه محل اتصال عضلات به استخوانها دریافتند برخی برجستگیهای استخوانی میتواند حاصل فعالیتهای تکراری مانند تیراندازی با کمان یا کار با سلاح باشد.
زینب حشش، باستانشناس دانشگاه بنیسویف مصر و نویسنده اصلی این پژوهش، میگوید زنان خاندان سلطنتی نیز در فعالیتهای مهارتی و از نظر بدنی دشوار مانند شکار و تیراندازی با کمان مشارکت داشتند.
خنجری که در آرامگاه شاهدخت «ایتا» کشف شد
این مطالعه که در نشریه Frontiers in Environmental Archaeology منتشر شده، این باور رایج را به چالش میکشد که سلاحهای قرارگرفته در آرامگاه زنان تنها جنبه نمادین داشتهاند و میتواند اطلاعات تازهای درباره سبک زندگی و فعالیتهای بدنی زنان دربار مصر ارائه دهد.
بقایایی که پس از دههها دوباره کشف شدند
این اسکلتها نخستین بار در دهه 1890 توسط باستانشناس فرانسوی ژاک دو مورگان در نزدیکی آرامگاههای آمنمحات دوم و آمنمحات سوم کشف و به موزه مصر در قاهره منتقل شدند، اما سالها در انبار موزه باقی ماندند تا اینکه در سال 2020 هنگام ساماندهی مجموعهها دوباره شناسایی شدند.
این مجموعه شامل بقایای شاه «هور» و شاهدختها «ایتا»، «خنمت»، «ایتاورت»، «نوبهوتپ» و یک زن ناشناس بود که احتمال میرود شاهدخت «ساتهاتورمریت» باشد. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند هویت این افراد بر اساس برچسبهای قرن نوزدهم تعیین شده و نمیتوان از درستی آنها کاملاً مطمئن بود.
بیشتر جمجمهها از بین رفته و تنها 22 تا 58 درصد هر اسکلت باقی مانده بود، اما همین بقایا برای تعیین سن، جنسیت و بررسی آثار فعالیتهای بدنی کافی بود.
نشانههایی از تمرین با کمان؟
پژوهشگران با استفاده از تصویربرداری پرتو ایکس و طیفسنجی فروسرخ، محل اتصال عضلات، تاندونها و رباطها به استخوان را بررسی کردند. استفاده مداوم از عضلات میتواند باعث برجسته شدن این نواحی شود، هرچند عوامل دیگری نیز ممکن است همین تغییرات را ایجاد کنند.
بقایای اسکلتی دو شاهدخت مصر باستان
برای مثال، شاهدخت «ایتا» که بین 28 تا 34 سالگی درگذشته بود، در شانه، بازو و دست راست خود آثار برجستهای داشت که شاید ناشی از گرفتن مکرر سلاح، از جمله خنجر تزئینی کشفشده در آرامگاهش، باشد.
شاهزاده «نوبهوتپ» نیز در ساعدها و دست راست خود عضلاتی بسیار قوی داشته است. در آرامگاه او تیرهایی با نوکهایی که بهطرز شگفتانگیزی سالم مانده بودند، کشف شد. «ایتاورت» و «خنمت» نیز تغییرات مشابهی در شانهها و بازوهای خود داشتند و حتی شاه «هور» نیز تفاوتهایی میان عضلات دو سمت بدنش نشان میداد.
به گفته پژوهشگران، این الگوها با حرکت کشیدن زه کمان سازگار است و میتواند نشان دهد سلاحهای دفنشده همراه این افراد تنها جنبه تشریفاتی نداشتهاند.
همه کارشناسان قانع نشدهاند
با وجود این یافتهها، بسیاری از متخصصان این نتیجهگیری را قطعی نمیدانند. سونیا زاکژفسکی، زیستباستانشناس دانشگاه ساوتهمپتون، میگوید این استخوانها فقط نشان میدهند برخی عضلات بارها مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما نمیتوان با اطمینان گفت علت آن تیراندازی با کمان یا استفاده از سلاح بوده است. به گفته او، عواملی مانند افزایش سن، اندازه بدن، ژنتیک یا حتی فعالیتهای روزمره دیگر نیز میتوانند تغییرات مشابهی ایجاد کنند.
اسکات هادو زیستباستانشناس دانشگاه تورین نیز یادآور میشود که تیراندازی با کمان فعالیتی نامتقارن است، اما برخی از تغییرات مشاهدهشده در هر دو سمت بدن دیده میشود و این موضوع فرضیه پژوهشگران را تضعیف میکند.
کارشناسان همچنین تأکید میکنند بزرگترین ضعف این مطالعه، نبود یک گروه مقایسه از مردم عادی همان دوره است؛ مقایسهای که میتوانست نشان دهد این ویژگیها واقعاً مختص خاندان سلطنتی بوده یا در میان سایر مصریان نیز دیده میشده است.
با وجود این تردیدها، پژوهشگران معتقدند بررسی دوباره این بقایای فراموششده، دریچهای تازه برای شناخت زندگی، سلامت و نقش زنان درباری در مصر باستان گشوده است.
تصور شما از زنان دربار مصر باستان با خواندن این مطلب چقدر تغییر کرد؟