واکنش تلخ مهدی گلشنی به نابودی 3000 کتاب نایابش: «انگار بخشی از عمرم از بین رفت»

به گزارش سرویس اخبار دانشگاهی پایگاه خبری سوفیانیوز به نقل از فارس، در پی حملات ددمنشانه دشمن صهیونی- آمریکایی به دانشگاه شریف بخشی از فضاهای دانشگاهی آسیب دید که در این میان، دفتر کار و کتابخانه تخصصی مهدی گلشنی، عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی شریف و چهره ماندگار فیزیک کشور، به‌طور جدی دچار تخریب شد؛ رخدادی که به گفته وی، خساراتی سنگین و جبران‌ناپذیر به میراث علمی‌اش وارد کرده است.

بر اساس اظهارات گلشنی، در این حادثه علاوه بر فضای اداری، کتابخانه تخصصی وی شامل بیش از 3000 جلد کتاب از میان رفته است؛ کتاب‌هایی که بخشی از آن‌ها نسخه‌های کمیاب و حتی منحصربه‌فرد بین‌المللی بوده‌اند. همچنین دست‌نوشته‌ها، یادداشت‌های پژوهشی و مجموعه‌ای از رساله‌های دکتری و پایان‌نامه‌های تحت راهنمایی او که حاصل دهه‌ها فعالیت در حوزه فیزیک بنیادی و فلسفه علم بود، در میان این تخریب‌ها از بین رفته یا سرنوشت نامعلومی پیدا کرده‌اند.

احیای فلسفه علم در ایران؛ مسیری که از شریف آغاز شد

گلشنی در گفت‌وگو با خبرنگار گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، با اشاره به سابقه فعالیت‌های علمی خود، می‌گوید: در سال 1374 برای نخستین‌بار در ایران دوره کارشناسی ارشد فلسفه علم را راه‌اندازی کردیم و در سال 1386 دوره دکتری هم به آن اضافه شد. بعد از آن، دانشگاه‌های دیگر هم این مسیر را دنبال کردند.وی این تجربه را موفق ارزیابی می‌کند اما در عین حال به چالش‌ها اشاره دارد: متأسفانه برخی بخش‌های مهندسی دانشگاه با این رشته همراهی نداشتند و حتی در تأمین حداقل امکانات هم همکاری نمی‌کردند. برای گرفتن یک اتاق اضافه هم با مشکل مواجه بودیم.

با این حال، به گفته گلشنی، این مسیر با دعوت از اساتید برجسته ادامه پیدا کرد: از دانشگاه تهران و حوزه علمیه قم اساتید ممتاز دعوت کردیم؛ هم در فلسفه غرب و هم فلسفه اسلامی. این گروه واقعاً موفق بود.گلشنی تأکید می‌کند که امروز در دانشگاه‌های طراز اول جهان مانند دانشگاه آکسفورد، دانشگاه کمبریج و دانشگاه کلمبیا، پیوند میان فلسفه و علم به‌صورت جدی دنبال می‌شود؛ مسیری که به گفته وی، سال‌ها پیش در ایران آغاز شده بود.

از اصفهان تا شریف؛ ریشه‌های یک علاقهاین استاد پیشکسوت، ریشه علاقه خود به فلسفه را به دوران نوجوانی بازمی‌گرداند: در دوران دبیرستان، به پیشنهاد یکی از معلمانم، مرحوم غلامحسین احمدی، مطالعه فلسفه و منطق را شروع کردم. حتی قبل از طلوع آفتاب به مدرسه می‌رفتم تا فلسفه بخوانم.وی می‌افزاید: همین پیشینه باعث شد وقتی وارد فیزیک شدم، در مواجهه با مسائل بنیادین، از جمله مباحث مربوط به نظریه کوانتوم، بتوانم تحلیل عمیق‌تری داشته باشم.

گلشنی پس از ورود به دانشگاه شریف، در سال 1352 در راه‌اندازی دوره کارشناسی ارشد فیزیک مشارکت داشت و بعدها نیز مباحث فلسفه و فیزیک را در آموزش وارد کرد. به گفته او، این رویکرد بعدها در سطح بین‌المللی نیز مورد توجه قرار گرفت.

دفتر همیشه باز برای پرسشگری

وی فضای کاری خود را چنین توصیف می‌کند: اتاق من فقط یک دفتر نبود؛ محل رفت‌وآمد دانشجویان بود. چه از دانشگاه شریف و چه از سایر دانشگاه‌ها می‌آمدند، سؤال می‌پرسیدند و بحث می‌کردیم.به گفته گلشنی، حتی پس از کنار رفتن از مدیریت گروه، این ارتباط ادامه داشت: در هفته چند روز در دانشگاه حضور داشتم و جلسات متعددی با دانشجویان و اساتید برگزار می‌شد.

این استاد دانشگاه به نکته جالبی هم اشاره می‌کند: بسیاری از دانشجویان مهندسی ترجیح می‌دادند به جای ادامه مسیر مهندسی، در مقطع ارشد وارد فلسفه علم شوند. لحظه‌ای که خبر حمله رژیم صهیونیی_آمریکایی را شنیدم؛ انگار بخشی از عمرم از بین رفت.گلشنی درباره لحظه اطلاع از این حادثه می‌گوید: در اصفهان بودم و خبر را از دانشجویان و همکارانم شنیدم. بعدتر، تصاویر برخی از اوراق کتابخانه‌ام را در فضای مجازی دیدم… واقعاً ناراحت‌کننده بود.

وی ادامه می‌دهد: این کتاب‌ها را از نقاط مختلف جهان جمع‌آوری کرده بودم. برخی از آن‌ها واقعاً نایاب بودند. مثلاً کتابی داشتم که نسخه‌اش را فقط در کمبریج پیدا کردم و برایم کپی و ارسال شد.به گفته این استاد دانشگاه فلسفه، این مجموعه صرفاً یک کتابخانه نبوده، بلکه بخشی از هویت علمی‌اش را شکل می‌داده است: علاوه بر کتاب‌ها، یادداشت‌ها، رساله‌ها و نتایج سال‌ها کار علمی هم در این فضا بود که حالا معلوم نیست چه بر سرشان آمده است.

از خسارت تا یک نگاه کلان‌تر

گلشنی در ادامه، با نگاهی فراتر از این حادثه، به پیامدهای آن اشاره می‌کند: این اتفاق، با وجود خسارت‌های سنگین، یک واقعیت را روشن کرد؛ اینکه نباید صرفاً به بیرون تکیه کرد.وی معتقد است این رخداد می‌تواند به تقویت خودباوری علمی منجر شود: سال‌هاست که می‌گوییم باید به توان داخلی تکیه کنیم. حتی در مواردی که امکان تولید داخلی وجود دارد، گاهی به سراغ خارج می‌رویم.

این استاد دانشگاه با اشاره به تجربه‌های گذشته، تأکید می‌کند: باید از نخبگان واقعی استفاده شود؛ نه صرفاً بر اساس تعداد مقالات، بلکه بر اساس میزان اثرگذاری در حل مسائل کشور.

تأکید بر هویت علمی و ملی

گلشنی، بر اهمیت تقویت هویت علمی و ملی در نظام آموزشی تأکید می‌کند و می‌گوید: کشورهایی مانند چین، ژاپن و کره جنوبی توجه ویژه‌ای به هویت ملی در آموزش دارند. ما هم باید از این تجربه‌ها استفاده کنیم.وی خاطرنشان می‌کند: این حادثه تلخ بود، اما می‌تواند فرصتی باشد برای بازنگری در مسیر علم و اتکا به توان داخلی.