(ویدئو) راز دیواره غولپیکر باستانی در استان کرمانشاه
سوفیانیوز: کوه بیستون، یکی از مشهورترین کوههای تاریخی ایران در استان کرمانشاه، نه تنها به دلیل کتیبه بزرگ داریوش هخامنشی شناخته میشود، بلکه به خاطر اثری عظیم و نیمهکاره به نام فرهاد تراش نیز شهرت دارد.
به گزارش سرویس چندرسانهای پایگاه خبری سوفیانیوز، این دیواره سنگی غولپیکر که در غرب نقشبرجسته داریوش بر سینه کوه تراشیده شده، ابعادی تقریبی 200 متر طول، 30 تا 36 متر عرض و ارتفاع حدود 45 متر دارد و بزرگترین سطح صاف تراشخورده سنگی در ایران به شمار میرود. سطح آن چنان دقیق و یکدست صیقل داده شده که از دور مانند یک صفحه عظیم آماده حکاکی به نظر میرسد، اما هیچ نقش یا کتیبهای بر آن نقش نبسته و بهصورت ناتمام رها مانده است.
نام فرهاد تراش (یا فراتاش و فرایتاش در گویش محلی) از افسانه عاشقانه مشهور فرهاد و شیرین در ادبیات پارسی گرفته شده است. بر اساس روایت نظامی گنجوی و folklore ایرانی، فرهاد سنگتراش عاشق شیرین، به دستور خسرو پرویز (پادشاه ساسانی) مأمور کندن کوه بیستون شد تا شاید به معشوق خود برسد. این داستان تراژیک که با فریب و خودکشی فرهاد پایان مییابد، باعث شده مردم محلی این دیواره عظیم را به نام او «فرهاد تراش» بنامند و آن را نمادی از عشق سوزان و تلاش بیوقفه بدانند. هرچند این افسانه بیشتر جنبه ادبی و عامیانه دارد، اما پیوند عمیقی با هویت فرهنگی این منطقه ایجاد کرده است.
از نظر تاریخی، پژوهشگران عمدتاً معتقدند که فرهاد تراش اثری از دوران ساسانیان (بهویژه زمان خسرو پرویز) است که برای ثبت پیروزیهای بزرگ ایران بر روم شرقی یا حکاکی یک نقشبرجسته عظیم سلطنتی آماده شده بود، اما به دلیل شکستهای نظامی، بحرانهای داخلی و سقوط تدریجی امپراتوری ساسانی، نیمهکاره رها شد. برخی نیز آن را به دوره هخامنشی یا حتی کاربرد معدنی نسبت میدهند، اما شواهد باستانشناختی و ابزارهای تراش، بیشتر فرضیه ساسانی را تقویت میکند. امروز این اثر به عنوان بخشی از مجموعه جهانی بیستون، نمادی از شکوه فنی و در عین حال شکنندگی تمدنهای بزرگ ایران باستان به شمار میرود.