ایران در آستانه جهش فضایی: رونمایی تصاویر پایا + افتتاح فاز نخست پایگاه چابهار
سوفیانیوز: همزمان با روز ملی فناوری فضایی؛ امروز شاهد رونمایی از ماهواره جدید، نخستین تصاویر ماهوارهای و پایگاه فضایی تازه خواهیم بود.
به گزارش سرویس علم و فناوری پایگاه خبری سوفیانیوز، به نقل از خبرگزاری مهر، همزمان با روز ملی فناوری فضایی، جمهوری اسلامی ایران از چند پروژه مهم و جدید در حوزه فضایی رونمایی خواهد کرد؛ از جمله نمونه اصلی منظومه ماهوارهای شهید سلیمانی، نخستین تصاویر ماهواره پایا و پایگاه فضایی چابهار (فاز نخست).
تاریخچه روز ملی فناوری فضایی
14 بهمن 1387، ایران برای اولین بار ماهواره بومی «امید» را با موفقیت به فضا پرتاب کرد. این ماهواره پس از حدود سه ماه فعالیت در مدار و انجام مأموریتهای تعیینشده، مأموریت خود را به پایان رساند. به همین دلیل، شورای فرهنگ عمومی سالروز پرتاب موفق ماهواره امید (14 بهمن) را به عنوان «روز ملی فناوری فضایی» نامگذاری کرد.
جایگاه کنونی ایران در فناوری فضایی
با وجود تحریمهای گسترده، ایران امروز در منطقه خاورمیانه از جایگاه بسیار خوبی در دانش فضایی برخوردار است. کشور با تکیه بر متخصصان داخلی و دانش بومی، موفق شده زنجیره کامل طراحی، ساخت، پرتاب و بهرهبرداری ماهواره را در اختیار داشته باشد؛ قابلیتی که تا پیش از این تنها در دسترس حدود 10 کشور پیشرفته جهان بود. فناوری فضایی کاربردهای وسیعی در مدیریت بحرانهای طبیعی، پایش محیط زیست، کشاورزی دقیق، مدیریت شهری و بسیاری از حوزههای زندگی مدرن دارد و سرمایهگذاری در این صنعت، بازدهی و سودآوری چند برابری برای کشورها به همراه دارد.
گفتوگو با حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران
حسن سالاریه در گفتوگو با مهر از برنامههای پیشرو خبر داد و اعلام کرد که در آستانه روز ملی فناوری فضایی، رونماییهای مهمی انجام خواهد شد:
رونمایی از نمونه اصلی منظومه ماهوارهای شهید سلیمانی برای نخستین بار
انتشار نخستین تصاویر ماهوارهای ماهواره پایا
افتتاح و بهرهبرداری از پایگاه فضایی چابهار (فاز نخست) و مراکز کنترل جدید
وضعیت سه ماهواره اخیراً پرتابشده (ظفر 2، پایا و کوثر)
این سه ماهواره در دیماه پرتاب شدند و بلافاصله پس از قرارگیری در مدار، تستهای مداری را آغاز کردند:
ماهواره پایا تمامی تستهای مداری با موفقیت کامل انجام شده است. نشانهروی دقیق به سمت زمین برقرار شده و تصویربرداری آغاز شده است. تصاویر در مرحله کالیبراسیون و رفع خطاهای هندسی و رادیومتری هستند. نخستین تصاویر رسمی پایا همزمان با روز ملی فناوری فضایی رونمایی خواهد شد. پایا زودتر از برنامه پیشبینیشده به مرحله عملیاتی رسیده و وضعیت بسیار مطلوبی دارد.
ماهواره کوثر توسط بخش خصوصی ساخته شده و در شرایط بسیار خوب قرار دارد. ارتباط با ماهواره بهخوبی برقرار است (دو رد در روز و دو رد در شب). سلامت زیرسامانهها تأیید شده و فرایند کالیبراسیون حسگرها در جریان است. بهزودی نشانهروی به سمت زمین تکمیل و امکان تصویربرداری فراهم خواهد شد. به دلیل جرم کمتر، کنترل آن نیاز به دقت و ظرافت بیشتری دارد که در حال پیگیری است.
ماهواره ظفر 2 ارتباطات اولیه بهخوبی برقرار شده است. تست زیرسامانهها در حال انجام است؛ برخی بخشها تکمیل شده و برخی در حال پیگیری هستند. نسبت به دو ماهواره دیگر کمی عقبتر است، اما در صورت نبود مشکل خاص، تستها طبق روال ادامه خواهد یافت.
برنامههای پرتاب تا پایان سال
تلاش برای پرتاب ماهوارهها با پرتابگرهای داخلی تا پایان سال
انجام پرتاب از پایگاه فضایی چابهار به محض تکمیل ماهواره و پرتابگر مربوطه
تأکید بر انجام دقیق تمام تستهای سازگاری، آزمونهای نهایی و فرایندهای فنی پیش از پرتاب بدون شتابزدگی
پایگاه فضایی چابهار
فاز نخست (مربوط به پرتابگرهای سوخت جامد مانند قائم 105) عملاً به پایان رسیده و در مراحل نهایی است.
نخستین پرتاب از چابهار به محض آمادهسازی ماهواره و پرتابگر انجام خواهد شد.
فاز دوم (پرتابگرهای سوخت مایع – خانواده سیمرغ، سیمرغ ارتقایافته و ققنوس) طراحی شده و برنامهریزی برای آغاز عملیات اجرایی آن در دستور کار است.
مراکز کنترل و دریافت داده جدید
مرکز سلماس (شمالغرب) و مرکز چناران (شمالشرق) در حال تکمیل هستند.
بهرهبرداری از این مراکز همزمان با روز فناوری فضایی یا در دهه فجر آغاز میشود.
این مراکز زمان دسترسی به دادهها را کاهش داده و توان کنترل و بهرهبرداری از ماهوارهها را بهطور چشمگیری افزایش خواهند داد.
توانمندیهای پرتابی ایران
خانواده سیمرغ: سال گذشته حدود 300 کیلوگرم را در مدار لئو قرار داد.
سیمرغ ارتقایافته: تست اولیه انجام شده؛ طراحیشده برای مدار GTO (نقطه اوج 36 هزار کیلومتری).
خانواده قائم: قائم 100 (زیر 100 کیلوگرم)، قائم 105 و قائم 120 در حال توسعه.
جایگاه جهانی و راهبردی صنعت فضایی ایران
ایران در کنار تعداد محدودی از کشورها (آمریکا، روسیه، چین، اروپا، ژاپن، هند و…) به مجموعه کامل فناوریهای فضایی دست یافته است. با وجود تحریمها، این پیشرفت کاملاً بومی بوده و دسترسی مستقیم به فضا را برای کشور ممکن ساخته است. تمرکز بر ماهوارههای سبک (زیر 200 کیلوگرم) یکی از نقاط قوت ایران در رقابت جهانی محسوب میشود.
رقبای منطقهای
کشورهایی مانند ترکیه، امارات، قطر و عربستان در سالهای اخیر سرمایهگذاری سنگینی در حوزه فضایی آغاز کردهاند و پیشرفتهای قابل توجهی داشتهاند.
جمعبندی رئیس سازمان فضایی
صنعت فضایی یک صنعت راهبردی و با ارزش افزوده بسیار بالا (گاهی دهها برابر سرمایه اولیه) است.
تقویت حضور بخش خصوصی و ایجاد رقابت داخلی، کلید پیشرفت بیشتر خواهد بود.
نباید نسبت به دستاوردها دچار غرور شد؛ نیاز به سرمایهگذاری بیشتر و بهرهگیری گستردهتر از ظرفیتهای بخش خصوصی وجود دارد.
حوزه فضایی برای مدیریت کلان کشور، پایش محیط زیست، کشاورزی، امنیت و اقتصاد، نقشی غیرقابل جایگزین دارد.
این رونماییها و افتتاحها در روز ملی فناوری فضایی، گامهای مهمی در مسیر خودکفایی و توسعه صنعت فضایی ایران خواهد بود.