(ویدئو) از هخامنشیان تا امروز: فرش 3400 ساله ایرانی که سر از سیبری درآورد!
سوفیانیوز: فرش پازیریک (Pazyryk Carpet) یکی از مهمترین و قدیمیترین آثار هنری-تاریخی جهان است که به عنوان قدیمیترین فرش پرزدار در جهان شناخته میشود.
به گزارش سرویس چندرسانهای پایگاه خبری سوفیانیوز، این فرش حدود 2500 سال قدمت دارد (قرن 5 تا 4 پیش از میلاد، یعنی دوره هخامنشیان یا کمی پیش از آن) و هماکنون در موزه دولتی هرمیتاژ (State Hermitage Museum) در سنت پترزبورگ، روسیه نگهداری میشود.
کشف و حفظ
در سال 1949 میلادی (1328 خورشیدی) توسط باستانشناس روسی سرگی رودنکو (Sergei Rudenko) در یکی از کُرگانها (تپههای تدفینی سکایی) در دره پازیریک (Pazyryk Valley)، واقع در کوههای آلتای (Altai Mountains) در جنوب سیبری (نزدیک مرز مغولستان و قزاقستان کنونی) کشف شد.
فرش در گور یخزده یک اشرافزاده یا فرمانروای سکایی (Scythian) یافت شد. دلیل حفظ عالی آن، یخزدگی دائمی (permafrost) بود که پس از غارت احتمالی مقبره و ورود آب و یخزدگی مجدد، فرش را مثل فریزر طبیعی برای هزاران سال محافظت کرد.
ویژگیهای فنی و هنری
ابعاد: حدود 183 × 200 سانتیمتر (تقریباً 6 × 6.5 فوت).
جنس: کاملاً از پشم (پرز و تار و پود) بافته شده و رنگها طبیعی هستند.
تکنیک بافت: گره متقارن دوگانه (معروف به گره ترکی یا Ghiordes/Turkish knot) با تراکم بسیار بالا؛ حدود 3600 گره در هر دسیمتر مربع (بیش از 1٬250٬000 گره در کل فرش)، که نشاندهنده مهارت بسیار پیشرفته بافندگی است.
طرحها:
زمینه مرکزی: الگوی نواری یا هندسی.
حاشیهها: نقش سوارکاران (احتمالاً جنگجویان سکایی روی اسب)، آهوها در حال چرا، جانوران افسانهای (گرگ-عقاب یا شیر با سر عقاب)، گلها و نقوش گیاهی.
اسبها اغلب به سبک اسبهای نسایی (Nisaean) ایرانی توصیف میشوند.
منشأ و اهمیت تاریخی
منشأ دقیق آن مورد بحث است، اما اکثر کارشناسان آن را ایرانیالاصل (احتمالاً هخامنشی یا پیشهخامنشی) میدانند؛ برخی هم به ارمنستان باستان یا آسیای مرکزی اشاره میکنند.
فرش نشاندهنده تبادل فرهنگی بین سکاها (کوچنشینان ایرانیتبار استپها) و تمدنهای ایران باستان (از طریق جاده ابریشم اولیه) است.
این اثر ثابت میکند که هنر قالیبافی گرهدار دستبافت حداقل به 2500 سال پیش برمیگردد و احتمالاً ریشههای آن بسیار قدیمیتر است.
این فرش نه تنها یک شاهکار هنری، بلکه سندی مهم از تاریخ تمدنهای باستانی آسیای مرکزی و ایران است و یکی از برجستهترین گنجینههای موزه هرمیتاژ به شمار میرود.